محمود نجم آبادى
60
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
ز - كلمات قصار - بقراط را كلماتى كوتاه يا باصطلاح كلمات قصارى ( Aphorisme ) است كه از آن عهد به يادگار مانده است . اين كلمات قصار چنان كه از اسم آنها مستفاد مىگردد ، مجموعهاى مىباشد كه به عباراتى مختصر و موجز بيان مطالب طبى مفيدى جا داده شده است . اين كلمات در هر دو مدرسه كنيدوس و كوس وجود دارد ، اما آنچه مربوط به دوران بقراطى است بهتر و خوبتر مىباشد . حال اگر بخواهيم جميع كلمات قصار را در اين كتاب متذكر گرديم ، مطلب بدرازا كشد ، فقط اضافه مىنمائيم : " اثر اين كلمات هم بهمانند بسيارى از آثار بقراطى بر روى طب پس از اسلام در ايران و دنيا باقى مانده و ابن سينا و رازى و ديگران از آنها اقتباساتى منضم به اضافاتى نمودهاند كه در موقع خود از آنها ذكر خواهيم كرد " . ح - سوگندنامه بقراط - اما اثر بزرگ يا يكى از بزرگترين آثار بقراط سوگندنامه وى است كه از آن در مقدمه كتاب بهطور تفصيل صحبت گرديد . اين سوگندنامه چنان كه گفته شد به تمام زبانها ترجمه گرديده است . اغلب اطباء ايرانى نيز آن را در كتب خود متذكر گرديدهاند من جمله طبيب عاليشان ايرانى على بن عباس مجوسى اهوازى ارجابى متوفى به سال 352 هجرى قمرى آن را در ابتداى كتاب " كامل الصناعه الطبيه الملكى " يا كتاب " ملكى " آن را به عربى نگاشته كه ترجمه آن را تحت عنوان " پندنامه اهوازى " با متن عربى با شرح حال و تشريح كتاب ملكى دو بار يكى به سال 1318 شمسى ( از انتشارات بنگاه پروين ) و يكى به سال 1334 شمسى ( شماره 286 انتشارات دانشگاه ) بچاپ رساندهام كه عينا در مقدمه كتاب چاپ گرديده است و احتياجى به تكرار آن نيست .